home ዕቅበተ እምነት ቅዱስ ትውፊት

ቅዱስ ትውፊት

በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ ኣምላክ ኣሜን!


2ይን መወዳእታን ክፋል

ኣብ ዝሓለፈ ክፋል ትምህርቲና፣ ብዛዕባ ሓፈሻዊ ትርጉም ቅዱስ ትውፊትን ትምህርቲ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ብዛዕባ ትውፊት ርኢና ኔርና። ኣብዚ ክፋል ድማ ብዛዕባ ቅድምና ቅዱስ ትውፊትን ኣገዳስነት ትውፊትን መለለዪ ኦርቶዶክሳዊ ትውፊትን ክንርኢ ኢና። ሰናይ ናይ ንባብ ግዜ ይግበረልና።

ቅድምና ቅዱስ ትውፊት

ቅዱስ ትውፊት ቅድሚ መጽሓፍ ቅዱስ ዝነበረን ናይ መጽሓፍ ቅዱስ መሰረትን እዩ። ብኻልእ ወገን ድማ መጽሓፍ ቅዱስ ቅድምና ቅዱስ ትውፊት ዘረጋግጽ ዋና ምንጪ እዩ። ቅድምና ቅዱስ ትውፊት ካብ ፍጥረት እቶም እምነት ዘለዎምን ስርዓተ ኣምልኾ ዝፍጽሙን ደቂ ሰባት ዝጀመረ እዩ። ቅዱስ ትውፊት ካብ ኣቦና ኣዳም ጀሚሩ፣ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ካብ ዘመን ናብ ዘመን እናተሰጋገረን ኣባና ዝበጽሐን ክሳዕ ዕለተ ምጽኣት’ውን ዝሰጋገርን እዩ። ንኣብነት፡- ኣብ ኦሪት ዘፍጥረት (ዘፍ.4፥4) ብዛዕባ ኣቤል ዘዕረጎ መስዋእቲ እንተ ተመልኪትና፣ ቅድሚ እዚ ዓንቀጽ እዚ፣ ብዛዕባ መስዋእቲ ዘዕረገ ሰብ ኮነ ስርዓተ ምዕራግ መስዋእቲ ዝገልጽ ኣኾነ ዓንቀጽ ኣይንረክብን ኢና። ካብዚ ብምብጋስ ድማ ኣቤል ካብ መን ተማሂሩ መስዋእቲ ኣዕሪጉ ዝብል ሕቶ ክንሓትት ግድን ይኸውን። እቲ መልሲ ድማ ካብ ኣቡኡ ካብ ኣዳም ብዓይኑ ብምርኣይ ብዘይ ቀለምን ወረቐትን ዝቐሰሞ ስርዓት ከም ዝኾነ ንርዳእ። ኣቦና ኣዳም’ውን እግዚኣብሔር ኣምላክ ኣብ ናሕሲ ሕልንኡ ብዘንበረሉ ሰማያዊ መምርሒ ሃይማኖት፣ ንኣምላኹ መስዋእቲ የዕርግ ከም ዝነበረ መጽሓፍ ቅዱስ ብፍሩይ ቀለም ይምህረና እዩ (ዘፍ. 3፥7)። ቀደምቲ ወለድና ኣዳምን ሄዋንን ሕጊ ድሕሪ ምጥሓሶም፣ ጸጋ እግዚኣብሔር ምስ ተገፈፉ፣ ደበሎ እዮም ተኸዲኖም። እዚ ደበሎ እዚ ድማ ካብቲ ኣቦና ኣዳም ንመስዋእቲ ዘዕረጎም እንስሳታት ዝተረኽበ ከም ዝኾነ መተርጉማነ ቅዱሳት መጽሓፍቲ ይምህሩና። እዚ ናይ ኣምልኾ ስርዓት እዚ ቅድሚ ህላዌ ዝኾነ ይኹን ናይ ጽሑፍ ትእዛዝ ምንባሩን ምፍጻሙን ቅድምና ቅዱስ ትውፊት የነጽረልና። ካብ ስርዓተ መስዋእቲ ከይወጻእና፣ ኣቦና ኖኅ ዘዕረጎ መስዋእቲ ዝነግር ኣንቀጽ’ውን ተመሳሳሊ ትሕዝቶን ትምህርቲን ዝህበና እዩ (ዘፍ. 8፥20)። ብኻልእ ወገን’ውን ቅድሚ ጽሑፋዊ ስርዓተ ዕሽርን ሜሮንን፣ ቀዳሞት ኣቦታትና ካብ ቀዳሞት ኣቦታት ዝወረስዎ ብዓይኖም ዝርኣይዎ ብተግባር ዝተርጎምዎ ስርዓተ ኣምልኾ ከም ዝፈጸሙን ንዓና’ውን ተግባራዊ ትምህርቲ ከም ዝሓደጉልና ዘይኃስስ ድሙቕ ሓቂ እዩ (ዘፍ. 14፥20 ፣ ዘፍ 28፥18)። እዚ ኩሉ ድማ ብዛዕባ ቅድምና ቅዱስ ትውፊት ዘነጽርን ንዓና ድማ ከም ምእመናን ንጹር መንፈሳዊ ርድኢት ዘጨብጥናን ኣብ እምነትና ዘጽንዓናን እዩ።

መንፈሳዊ ረብሓ ቅዱስ ትውፊት

ቅዱስ ትውፊት ነዞም ኣብ ታሕቲ ተዘርዚሮም ዘለዉ መንፈሳዊ ረብሓታት ኣለዎ።

1. ቅዱስ ትውፊት ንዝረቐቐ ኣጉሊሑ ንምሥጢር ኣስፊሑ ቃል እግዚኣብሔር ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ዘመሓላልፍ መስኖ እዩ።

2. ቅዱስ ትውፊት ንክልተ ኪዳናት ድልድል ኮይኑ ዘራኽብ እዩ። በዚ ድማ ብሉይ ኪዳን ንሓድሽ ኪዳን፣ ሓድሽ ኪዳን’ውን ንብሉይ ኪዳን ምልኡነት ኡህቦ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ መጽሓፍ ቅዱስ ብዘይ ቅዱስ ትውፊት ምሉእነት ስለ ዘይብሉ እዩ።

3. ቅዱስ ትውፊት መጽሓፍ ቅዱስ መንፈሱን ቃሉን ከይተለወጠን ከይተበረዝን ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ክሰጋገር የሕልፍ።

4. ብቅዱስ ትውፊት ንዋየ ቅድሳት ቅድስት ቤተ ክርስትያን ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ይሰጋገር።

5. ትርጓሜ ቅዱሳት መጽሓፍቲ ኦርቶዶክሳውነቱ ከይለቐቐ ዝሰጋገረሉ መንገዲ እዩ።

መለለይትታት ኦርቶዶክሳዊ ትውፊት

ኣብዚ ክንጽር ዘለዎ ሓቂ ኣሎ፡ ትውፊት ማለት ብቃል ዝመሓላለፍ ትምህርቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ስለ ዝተባህለ፣ ውልቀ ሰባት ብወልቃዊ ስምዒቶምን ስጋዊ ኣተሓሳስብኦምን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ክሰርጽ ተክእሎ ኣለዎ ብዝብል መሰረት ኣልቦ ዝኾነ ድኹም ሕልና፣ ገዛእ ርእስና ተጠራጢርና ኣብ ልቢ ምእመናን ናይ ጥርጣረ ክርዳድ ንዘርእ ኣለና። ኩሎም ምእመናን ክርድእዎ ዘለዎ መንፈሳዊ ርድኢት እንተ ኣሎ ኮይኑ፥ ቤተ ክርስትያን ትውፊት ኢላ ትቕበሎን ፍሉይ ኦርቶዶክሳዊ ሕላገት ዘለዎን እዩ። ስለዚ ዝኾነ ትውፊታዊ ትምህርቲ ምስ እዞም ዝስዕቡ ትምህርትታት ዘይቃረኑ ክኾኑ ኣለዎም።

1. ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝምሃሮ ትምህርቲ

2. ቅዱሳን ሓዋርያት ዝምሃርዎ ትምህርቲ

3. ቅዱሳን ኣቦታት ብዛዕባ ስርዓት ቤተ ክርስትያንን ብጉባኤ ዝሰርዕዎ ቀኖናታት

4. ምስ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዘሎ ትምህርቲ ሃይማኖት

ስለዚ ቅዱስ ትውፊት ጥንታዊ፡ ርትዓዊ፡ ኦርቶዶክሳውን ሓዋርያውን ትምህርቲ ቤተ ክርስቲያን እምበር፥ ዝተኸለስን ዝተሓደስን ሓድሽ ኣተሓሳስባ ናይ ወልቀሰባትን ኣይኮነን። ስለዚ ከምቲ ኣቦታትና ቅዱሳን ሓዋርያት “እቲ ኻብ መጀመርታ ዝነበረ፡ ንሕና ዝሰማዕናዮ፡ እቲ በዒንትና ዝርኤናዮ፡ እቲ ዝጠመትናዮ፡ ኣእዳውናውን ዘረምሰሳኦ፡ ብዛዕባ እቲ ቓል ህይወት፡ ህይወት ድማ ተገልጸት፡ ነታ ምስ ኣቦ ዝነበረት ንኣና ኸኣ እተገልጸት ናይ ዘለኣለም ህይወት ርኢናያ ኢና እሞ፡ ንምስክር ንነግረኩምውን አሎና።” (1ይዮው 1፥1-2) ዝምሃሩና፣ ንሕና’ውን ነቲ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እናተሰጋገረ ናባና ዝበጽሐ ትምህርቲ ብጥብኣት ልቢ ኣሚና ትግባራዊ ናይ ሕይወት ምስክርነት ክህልወና፣ ኣምላከ ቅዱሳን እግዚኣብሔር ብጸጋኡ ቅዱሳነ እግዚኣብሔር ድማ ብጸለቶም ይደግፉና።

ስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር ኣሜን!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *